Roman Pawłyszcze, urodzony 26 kwietnia 1923 roku w Toruniu, należy do grona pionierów polskiego żużla, zwłaszcza na Pomorzu. Choć jego nazwisko nie pojawia się często w opracowaniach historycznych, jego wkład w rozwój tej dyscypliny w powojennej Polsce – a szczególnie w Trójmieście – zasługuje na przypomnienie. Brakuje informacji o dacie jego śmierci, ale wiele wskazuje na to, że już nie żyje. Jeśli tak nie jest serdecznie przepraszamy.

Początki żużla na Pomorzu

Sport żużlowy pojawił się na Pomorzu już na początku lat trzydziestych XX wieku. W Gdańsku działał wówczas Moto Club Danzig, którego zawodnicy – jak Rohr i prawdopodobnie Zimmer – startowali w zawodach na północy Polski, choć dostępne informacje są bardzo fragmentaryczne, a wówczas nie istniała jeszcze liga żużlowa.

Sopot również miał swoje tradycje żużlowe, sięgające 1931 roku. Po wojnie to właśnie w Miejskim Klubie Sportowym (MKS) Sopot swoją karierę kontynuował Roman Pawłyszcze.

Sukcesy w Mistrzostwach Polski 1947

Rok 1947 był dla Pawłyszcze bardzo ważny. Startując w barwach MKS Sopot, wziął udział w trzeciej i czwartej rundzie Indywidualnych Mistrzostw Polski.

W 3. rundzie rozegranej w Gdyni odniósł zwycięstwo w klasie 350 ccm oraz w klasie powyżej 350 ccm – co dowodzi jego wszechstronnych umiejętności.

W 4. rundzie w Gdańsku Wrzeszczu, w półfinale klasy 350 ccm, ponownie był pierwszy. Choć nie zachowały się pełne tabele końcowe, Pawłyszcze z pewnością należał do ścisłej czołówki polskich motocyklistów żużlowych tamtego okresu. Startował na motocyklu niemieckiej marki NSU, co było wówczas częstym wyborem zawodników dysponujących dostępem do przedwojennego lub wojennego sprzętu.

SSM Gdynia i reorganizacja żużla na Pomorzu

W 1948 roku Pawłyszcze dołączył do klubu SSM Gdynia, który wystartował w inauguracyjnym sezonie drużynowych mistrzostw Polski. Gdynianie uplasowali się na dziesiątym miejscu, tracąc zaledwie dwa punkty do drużyny DKS Łódź, która awansowała do pierwszej ligi w następnym sezonie. W drużynie obok Pawłyszcze jeździli m.in. Tadeusz Wikaryjczyk i Józef Klasa.

Niestety, sezon 1949 okazał się dla SSM Gdynia mniej udany – zespół zajął dopiero ósme miejsce na dziewięć drużyn. W związku z tym, że także GKM Gdańsk spadł z ligi, podjęto decyzję o konsolidacji sił żużlowych na Pomorzu. W 1950 roku powstała drużyna Związkowiec Gdańsk, która przejęła rolę głównego zespołu regionu. Część zawodników SSM, w tym być może również Pawłyszcze, kontynuowała starty w mniejszych klubach jak Gwardia Gdynia, która brała udział w gdańskiej lidze okręgowej.

Dziedzictwo i pamięć

Roman Pawłyszcze był jedną z najważniejszych postaci w powojennej historii żużla na Pomorzu. Obok takich zawodników jak Władysław Kamrowski, który później przyczynił się do utworzenia LPŻ Neptuna Gdańsk, Pawłyszcze wytyczał ścieżki dla kolejnych pokoleń żużlowców z regionu, w tym dla takich legend jak Zbigniew Podlecki.

Jego nazwisko pojawia się w zestawieniach obok pionierów, którzy tworzyli zręby sportu żużlowego w Polsce – często z ogromnym poświęceniem, na przedwojennych maszynach i w trudnych powojennych warunkach. Choć dziś jego postać pozostaje nieco zapomniana, bez takich zawodników jak Roman Pawłyszcze nie byłoby dzisiejszej potęgi żużla na Pomorzu.

Źródła: archiwalne dane o MKS Sopot, SSM Gdynia, IMP 1947 oraz historia żużla na Pomorzu