Materiał opracowany na podstawie artykułu, który ukazał się w serwisie DziennikNarodowy.pl
Żużel w Polsce to nie tylko sport – to zjawisko społeczne, symbol lokalnej dumy i skuteczne narzędzie promocji miast. Ale za widowiskiem na torze kryje się realny bilans ekonomiczny: kto i za co płaci, by najlepsza liga świata mogła funkcjonować na najwyższym poziomie?
Jak się okazuje, ogromną rolę odgrywają tu środki publiczne – szczególnie te przekazywane przez samorządy. W 2024 roku tylko osiem klubów występujących w PGE Ekstralidze otrzymało łącznie ponad 32 miliony złotych z budżetów miast. Podobne sumy zostały przeznaczone na kluby żużlowe także i w 2025 roku. To nie tylko dotacje, ale również dokapitalizowanie spółek miejskich, umowy promocyjne czy środki na organizację imprez.
Magia toru i twarda rzeczywistość biura
Gdy na stadionach unosi się zapach metanolu, a silniki ryczą na całego – wszystko wydaje się proste. Jednak zaraz po ostatnim biegu rozpoczyna się mniej spektakularna, ale równie istotna walka – o środki finansowe, przetrwanie i rozwój klubów. Od lat wiadomo, że polskie drużyny żużlowe funkcjonują na granicy budżetowej równowagi (choć są chlubne wyjątki – jak np. Betard Sparta Wrocław która potrafi wypracować 7 milionowy zysk), a koszty utrzymania zespołów w najlepszej formie nieustannie rosną.
Frekwencja – wizytówka społecznego znaczenia żużla
Żużel to nie tylko rozrywka – to element tożsamości lokalnej. Świadczy o tym chociażby frekwencja na stadionach:
PGE Ekstraliga 2024:
- Łącznie: 706 239 widzów
- Średnia na mecz: 10 235 kibiców
- Najwyższa frekwencja: BETARD SPARTA Wrocław – 13 675 kibiców/mecz (100% pojemności stadionu)
Metalkas 2. Ekstraliga 2024:
- Łącznie: 350 618 widzów
- Największy wzrost: ABRAMCZYK POLONIA Bydgoszcz – średnia z 5 667 do 7 690
PGE Ekstraliga 2025:
- Łącznie: 673 778 widzów
- Średnia na mecz: 9 625 kibiców
- Najwyższa frekwencja: BETARD SPARTA Wrocław – 13 675 kibiców/mecz (100% pojemności stadionu)
Metalkas 2. Ekstraliga 2025:
- Łącznie: 364 035 widzów
- Średnia na mecz: 5 353 kibiców
- Najwyższa frekwencja: FOGO Unia Leszno – 9 451 kibiców/mecz (rekord widzów na meczu: 16 760 osób)
Telewizja, social media i cyfrowa ekspansja
O sile żużla świadczy również jego obecność w mediach:
- 2021: 64 spotkania = ponad 9 mln widzów (śr. 143 tys.)
- 2022: ponad 9,6 mln widzów (Canal+ Sport i Eleven Sports)
- 2024 (styczeń–październik): aplikacja Ekstraligi – 270 tys. użytkowników, 90 mln interakcji
Najpopularniejsze kanały:
- Facebook – 116 tys. fanów
- Instagram – 52 tys. obserwujących
- Twitter – 21,3 tys.
- YouTube – 18,5 tys. subskrybentów
Kluby – spółki, stowarzyszenia i hybrydy
Polskie kluby żużlowe różnią się formą prawną:
Spółki akcyjne i z o.o.
- Działają komercyjnie, często z udziałem samorządów
- Mogą generować zysk, ale realizują też cele społeczne
Stowarzyszenia
- Non-profit, podlegają prawu o stowarzyszeniach
- Zwolnione z CIT, jeśli realizują cele statutowe
Organizacje pożytku publicznego (OPP)
- Rzadko spotykane w żużlu, ale dają dostęp do 1,5% PIT i ulg podatkowych
Dotacje samorządowe dla klubów PGE Ekstraligi w sezonie 2024 i 2025
Poniżej szczegółowe zestawienie wsparcia finansowego udzielonego przez miasta ośmiu ekstraligowym klubom żużlowym:
| Klub | Miasto | Forma wsparcia | Kwota 2024 | Kwota 2025 |
|---|---|---|---|---|
| BAYERSYSTEM GKM Grudziądz | Grudziądz | Dokapitalizowanie spółki miejskiej | 7 200 000 | 8 040 405 |
| BETARD Sparta Wrocław | Wrocław | Dotacje na szkolenie, organizację GP i promocję miasta | 4 950 000 | 5 940 897 |
| GESET Stal Gorzów | Gorzów Wielkopolski | Dotacje na Grand Prix, play-offy i szkolenie młodzieży | 4 770 000 | 4 770 000 + poręczenie kredytu 4 000 000 |
| STELMET Falubaz Zielona Góra | Zielona Góra | Dotacje na promocję, działalność sportową i stadion | 3 900 000 | 3 000 000 |
| ORLEN Oil Motor Lublin | Lublin | Dotacje na szkolenie, rozgrywki i promocję | 3 540 000 | 3 700 000 |
| PRES Toruń | Toruń | Dotacje z tytułu organizacji GP (2024) i promocji sportu | 3 500 000 | 3 885 000 (w tym 2 050 000 – SON) |
| KRONO-PLAST Włókniarz Częstochowa | Częstochowa | Dotacja z tytułu promocji miasta poprzez sport | 2 504 500 | 2 908 000 |
| FOGO Unia Leszno | Leszno | Dofinansowanie działalności sportowej i Memoriału Smoczyka | 2 030 000 | ns |
| INNPRO ROW Rybnik | Rybnik | Promocja miasta przez sport | ns | 2 500 000 |
Suma łączna wsparcia żużla przez osiem miast wyniosła w 2024 roku 32 394 500 zł
Natomiast w 2025 roku z budżetów ośmiu miast na żużel przeznaczono nieco wyższą (ale jednak) kwotę – bo wynoszącą 34 744 302 zł. Z czego najwięcej (podobnie jak w 2024) otrzymał GKM Grudziądz.
Dodatkowo, w 2023 roku drugoligowe kluby otrzymały z samorządów 6 154 492,51 zł.
Na co idą publiczne pieniądze?
W większości przypadków fundusze te są przeznaczane na:
- szkolenie młodzieży i rozwój zaplecza sportowego (juniorzy, mini żużel),
- organizację dużych imprez, takich jak Grand Prix czy finały PGE Ekstraligi,
- utrzymanie i modernizację stadionów (np. Zielona Góra, Lublin),
- działalność promocyjną – eksponowanie miasta poprzez transmisje i obecność medialną klubu,
- pokrycie kosztów licencji, udziałów w spółkach zarządzających rozgrywkami oraz bieżącej działalności klubów.
Miejski interes czy hobby urzędników?
Choć dla niektórych kwoty te mogą się wydawać wysokie, to żużel realnie zwraca się miastom – nie tylko poprzez wzrost zainteresowania turystów i kibiców z innych regionów, ale także przez budowanie silnej marki miasta w skali ogólnopolskiej. Transmisje telewizyjne, media społecznościowe i stała obecność klubu w świadomości mieszkańców to wartość promocyjna liczona w milionach.
Systemowa zmiana – podatkowe wsparcie dla sportu?
Eksperci coraz częściej postulują rozwiązania systemowe, które pozwoliłyby zmniejszyć uzależnienie klubów od łaski samorządów. Oto dwie propozycje:
1. Zwrot części CIT dla klubów sportowych
– Kluby otrzymywałyby część podatku dochodowego płaconego przez lokalne firmy, ale tylko pod warunkiem inwestycji w szkolenie i infrastrukturę.
2. Ulgi podatkowe na inwestycje w sport
– Firmy inwestujące w kluby mogłyby odpisać większą część tych wydatków jako koszt uzyskania przychodu.
Oba rozwiązania wymagałyby zmian ustawowych, ale mogłyby zapewnić trwałe źródło finansowania sportu zawodowego – bez przerzucania całego ciężaru na miasta.
Podsumowanie: czy podatki mogą napędzać żużel?
W praktyce – już to robią. Samorządowe wsparcie finansowe jest jednym z filarów funkcjonowania klubów PGE Ekstraligi. Jednak by utrzymać wysoką jakość rozgrywek i rozwijać młode talenty, potrzebna jest szersza debata o roli państwa i systemu podatkowego w finansowaniu sportu.
Bo żużel to nie tylko emocje – to inwestycja społeczna.
